సంగారెడ్డి జిల్లాలో విషాద ఘటన చోటుచేసుకుంది. ఒక ఫ్యాక్టరీలో గ్యాస్ లీక్ అయిందన్న అనుమానంతో ఇద్దరు కార్మికులు మృతి చెందారు. ఘటనపై అధికారులు దర్యాప్తు చేపట్టారు.
ప్రమాద కారణాలను నిర్ధారించడానికి ఫ్యాక్టరీల శాఖ, కాలుష్య నియంత్రణ మండలి అధికారులు పరిశీలన చేపట్టనున్నారు. మృతుల కుటుంబాలకు పరిహారం అందించాలని కార్మిక సంఘాలు డిమాండ్ చేస్తున్నాయి.
సంగారెడ్డి — పారిశ్రామిక కేంద్రం
సంగారెడ్డి జిల్లా తెలంగాణలో ప్రధాన పారిశ్రామిక ప్రాంతాల్లో ఒకటి. పటాన్‌చెరు, బొల్లారం, గడ్డపోతారం ప్రాంతాల్లో వందలాది రసాయన, ఔషధ తయారీ పరిశ్రమలు ఉన్నాయి.
ఈ పరిశ్రమల్లో వేలాది మంది కార్మికులు పనిచేస్తారు. వారిలో అధిక భాగం కాంట్రాక్టు కార్మికులు, వలస కార్మికులు. శాశ్వత ఉద్యోగులతో పోలిస్తే వారికి భద్రతా శిక్షణ, రక్షణ పరికరాలు తక్కువగా అందుతాయని కార్మిక సంఘాలు ఆరోపిస్తుంటాయి.
ఈ ప్రాంతంలో గతంలోనూ గ్యాస్ లీక్, రియాక్టర్ పేలుడు, అగ్నిప్రమాదాల ఘటనలు జరిగాయి. ప్రతి ఘటన తర్వాత దర్యాప్తు జరుగుతుంది, కానీ నిర్మాణాత్మక మార్పులు రావడం లేదని స్థానికులు చెబుతున్నారు.
గ్యాస్ లీక్ ఎందుకు ప్రాణాంతకం
రసాయన పరిశ్రమల్లో వాడే కొన్ని వాయువులు రంగు, వాసన లేకుండా ఉంటాయి. అవి లీక్ అయినప్పుడు కార్మికులు గుర్తించలేరు. ఊపిరి ద్వారా శరీరంలోకి చేరి కొన్ని నిమిషాల్లోనే స్పృహ కోల్పోయేలా చేస్తాయి.
కొన్ని వాయువులు గాలిలోని ఆక్సిజన్‌ను స్థానభ్రంశం చేస్తాయి. మూసిన గదుల్లో, ట్యాంకుల్లో, మ్యాన్‌హోల్‌లలో ఈ ప్రమాదం ఎక్కువ. లోపల ఆక్సిజన్ శాతం పడిపోతే వెంటనే ఊపిరాడక మరణం సంభవిస్తుంది.
- రంగు, వాసన లేని వాయువులు గుర్తించడం కష్టం
- మూసిన ప్రదేశాల్లో ఆక్సిజన్ కొరత
- కొన్ని నిమిషాల్లోనే స్పృహ కోల్పోవడం
- రక్షించడానికి వెళ్లిన వారూ బాధితులవడం
- కొన్ని వాయువులు మండే స్వభావం కలిగి ఉండటం
రక్షించడానికి వెళ్లిన సహ కార్మికులు కూడా బాధితులవడం ఇలాంటి ఘటనల్లో సాధారణం. ఆక్సిజన్ మాస్క్ లేకుండా లోపలికి వెళ్లడం ప్రమాదకరం — కానీ సహజ స్పందనతో చాలామంది అలా చేస్తారు.
చట్టపరమైన రక్షణలు
కార్మికుల భద్రత విషయంలో ఫ్యాక్టరీల చట్టం, 1948 స్పష్టమైన బాధ్యతలు నిర్దేశిస్తుంది. ప్రమాదకర ప్రక్రియలు నిర్వహించే పరిశ్రమలకు అదనపు నిబంధనలు వర్తిస్తాయి.
- కార్మికులకు రక్షణ పరికరాల సరఫరా తప్పనిసరి
- ప్రమాదకర ప్రక్రియలపై ముందస్తు శిక్షణ
- గ్యాస్ డిటెక్టర్లు, అలారం వ్యవస్థలు
- అత్యవసర నిర్గమన మార్గాలు
- క్రమం తప్పకుండా భద్రతా తనిఖీలు
- ప్రమాద ఘటనల తప్పనిసరి నివేదన
మూసిన ప్రదేశంలో పని చేయాల్సి వస్తే ప్రత్యేక అనుమతి (వర్క్ పర్మిట్) వ్యవస్థ ఉండాలి. లోపలి గాలిని పరీక్షించాక మాత్రమే కార్మికుడిని పంపాలి. బయట ఒక వ్యక్తి నిఘాగా ఉండాలి.
కార్మికులకు పరిహారం
పనిలో ఉన్నప్పుడు జరిగిన ప్రమాదాలకు కార్మికుల పరిహార చట్టం కింద పరిహారం లభిస్తుంది. ఈఎస్‌ఐ పరిధిలో ఉన్న కార్మికులకు అదనపు ప్రయోజనాలు వర్తిస్తాయి.
- కార్మికుల పరిహార చట్టం కింద పరిహారం
- ఈఎస్‌ఐ కింద కుటుంబ పెన్షన్
- యజమాని బాధ్యత బీమా
- కాంట్రాక్టు కార్మికులకూ ఇదే రక్షణ
- కార్మిక శాఖకు ఫిర్యాదు హక్కు
కాంట్రాక్టు కార్మికుడైనా ప్రధాన యజమాని బాధ్యత నుంచి తప్పించుకోలేరని చట్టం స్పష్టం చేస్తుంది. అయితే ఆచరణలో కాంట్రాక్టర్, యజమాని మధ్య బాధ్యత నెట్టివేత జరుగుతూ కుటుంబాలు ఇబ్బంది పడుతుంటాయి.
కుటుంబాలు ఏం చేయాలి
ప్రమాద బాధిత కుటుంబాలు కొన్ని పత్రాలు భద్రపరచుకోవడం ముఖ్యం. ఇవి పరిహారం దావాకు ఆధారం.
- ప్రమాద నివేదిక, ఎఫ్ఐఆర్ కాపీ
- మరణ ధ్రువీకరణ పత్రం, పోస్ట్‌మార్టం నివేదిక
- ఉద్యోగ రుజువు — గుర్తింపు కార్డు, వేతన స్లిప్
- ఈఎస్‌ఐ, పీఎఫ్ నంబర్ వివరాలు
- సహ కార్మికుల సాక్ష్యం
ఉద్యోగ రుజువు లేకపోవడం పెద్ద అడ్డంకి. అందుకే కార్మికులు గుర్తింపు కార్డు, వేతన రసీదులు భద్రపరచుకోవాలని కార్మిక సంఘాలు సూచిస్తున్నాయి.
ముందుకు సాగాల్సిన దారి
ప్రమాదం జరిగాక దర్యాప్తు చేయడం కాక, జరగకుండా నిరోధించడమే అసలు పరిష్కారమని పారిశ్రామిక భద్రతా నిపుణులు చెబుతున్నారు. ఆకస్మిక తనిఖీలు, నిబంధనలు ఉల్లంఘించిన పరిశ్రమలపై కఠిన చర్యలు అవసరం.
కార్మికులకు భద్రతా అంశాలపై వారి భాషలో శిక్షణ ఇవ్వడం కీలకం. వలస కార్మికులకు తెలుగు రాకపోవచ్చు — అలాంటి సందర్భాల్లో చిత్రాల ద్వారా, ప్రదర్శనల ద్వారా శిక్షణ ఇవ్వాలి.
ఘటనపై పూర్తి దర్యాప్తు జరిపి బాధ్యులపై చర్యలు తీసుకుంటామని అధికారులు తెలిపారు. మృతుల కుటుంబాలకు తగిన పరిహారం అందేలా చూస్తామని హామీ ఇచ్చారు.
