తుపాను వెళ్లిపోయాక ఇంటికి తిరిగి వెళ్లాలనే ఆతురత సహజం. అయితే తుపాను తర్వాత దశలోనే చాలా గాయాలు, మరణాలు జరుగుతాయి.
ముందుగా — అనుమతి కోసం వేచి ఉండటం
అధికారులు సురక్షితమని ప్రకటించే వరకు ఇంటికి తిరిగి వెళ్లకూడదు. ఇది కేవలం నిబంధన కాదు — ఆచరణాత్మక భద్రతా చర్య.
- వరద నీరు పూర్తిగా తగ్గే వరకు
- విద్యుత్ తీగల పరిస్థితి స్పష్టమయ్యే వరకు
- రోడ్లు సురక్షితమని నిర్ధారణ అయ్యే వరకు
- అధికారిక ప్రకటన వచ్చే వరకు
ఇంటికి చేరుకున్నాక — బయటి తనిఖీ
లోపలికి వెళ్లేముందు బయటి నుంచి ఇంటి పరిస్థితిని పరిశీలించాలి.
- గోడల్లో పెద్ద పగుళ్లు ఉన్నాయా
- పైకప్పు కుంగిందా
- పునాది దగ్గర నేల కోతకు గురైందా
- విద్యుత్ తీగలు ఇంటిపై పడ్డాయా
- చెట్లు ఇంటిపై వాలాయా
- గ్యాస్ వాసన వస్తోందా
**గ్యాస్ వాసన వస్తే లోపలికి వెళ్లొద్దు.** స్విచ్ వేయొద్దు, అగ్గిపెట్టె వెలిగించొద్దు, ఫోన్ కూడా వాడొద్దు. దూరంగా వెళ్లి గ్యాస్ సంస్థకు సమాచారం ఇవ్వాలి.
లోపలికి వెళ్లేముందు
- ప్రధాన విద్యుత్ స్విచ్ ఆపి ఉంచడం
- గ్యాస్ రెగ్యులేటర్ ఆపడం
- బూట్లు, చేతి తొడుగులు ధరించడం
- టార్చ్ వాడటం — కొవ్వొత్తి కాదు
- ఒంటరిగా వెళ్లకపోవడం
కొవ్వొత్తి వాడటం ప్రమాదకరం — గ్యాస్ లీక్ ఉంటే పేలుడు జరిగే అవకాశం ఉంది. టార్చ్ మాత్రమే వాడాలి.
పాములు, ఇతర జీవులు
వరద నీటితో పాములు, తేళ్లు ఇళ్లలోకి, శిథిలాల్లోకి చేరుతాయి. ఇవి చీకటి, తేమ ప్రదేశాల్లో దాక్కుంటాయి.
- మంచం కింద, అల్మారాల వెనుక జాగ్రత్త
- కర్రతో ముందు తడుముతూ వెళ్లడం
- చేతులు గుడ్డిగా ఎక్కడా పెట్టొద్దు
- బూట్లు వేసుకునే ముందు దులపడం
- శిథిలాలు తొలగించేటప్పుడు చేతి తొడుగులు
పాము కాటు వేస్తే నాటు వైద్యం కోసం సమయం వృథా చేయకుండా వెంటనే ఆస్పత్రికి వెళ్లాలి. ప్రభుత్వ ఆస్పత్రుల్లో యాంటీ స్నేక్ వీనమ్ ఉచితంగా లభిస్తుంది.
తాగునీరు, ఆహారం
- నీటిని మరిగించి చల్లార్చి తాగడం
- కనీసం 10–15 నిమిషాలు మరగనివ్వడం
- వరద నీటిలో తడిసిన ఆహారం పారవేయడం
- ఫ్రిజ్‌లో ఉన్న ఆహారం — విద్యుత్ ఆగిన సమయం బట్టి
- బూజు పట్టిన ధాన్యం వాడొద్దు
బూజు పట్టిన ఆహారం విషపూరితం. వాసన బాగానే ఉన్నా వాడకూడదు. కడిగి, ఉడికించినా విషం పోదు.
విద్యుత్ పరికరాలు
వరద నీటిలో మునిగిన పరికరాలను వెంటనే వాడటం ప్రమాదకరం.
- పూర్తిగా ఆరే వరకు వాడొద్దు
- ఎలక్ట్రీషియన్ తనిఖీ తర్వాతే
- వైరింగ్ తడిసిందా పరిశీలన
- ఒకేసారి అన్నీ ఆన్ చేయొద్దు
నష్టం నమోదు
శుభ్రం చేయడం మొదలుపెట్టేముందు నష్టం ఫొటోలు తీయడం ముఖ్యం. శుభ్రం చేశాక ఆధారాలు ఉండవు.
- ప్రతి గదిలో నష్టం ఫొటోలు
- దెబ్బతిన్న వస్తువుల జాబితా
- గ్రామ అధికారి, పంచాయతీకి సమాచారం
- బీమా ఉంటే వెంటనే క్లెయిమ్
- రసీదులు, నమోదు నంబర్ భద్రపరచడం
ఆరోగ్య జాగ్రత్తలు
వరద తర్వాత నీటి ద్వారా వ్యాపించే వ్యాధుల ముప్పు పెరుగుతుంది. జ్వరం, విరేచనాలు, వాంతులు వస్తే వెంటనే వైద్యుడిని సంప్రదించాలి.
వరద నీటిలో నడిచిన తర్వాత జ్వరం వస్తే ఆ విషయం వైద్యుడికి తప్పనిసరిగా చెప్పాలి. లెప్టోస్పైరోసిస్ వంటి వ్యాధులను ముందుగా గుర్తిస్తే చికిత్స సులభం.
అత్యవసర సహాయం కోసం జిల్లా విపత్తు నిర్వహణ కంట్రోల్ రూం, 112 నంబర్‌ను సంప్రదించాలి.
