హైదరాబాద్‌లో భారీ చిట్ ఫండ్ స్కామ్ కేసులో ప్రధాన నిందితురాలు పోలీసులకు చిక్కింది. కేపీహెచ్‌బీ హెచ్ఎంటీ హిల్స్‌కు చెందిన సీత అనే మహిళను విమానాశ్రయంలో అరెస్టు చేశారు. చిట్ పథకాల పేరుతో కోట్ల రూపాయలు వసూలు చేసి మోసం చేసినట్టు ఆమెపై ఆరోపణలు ఉన్నాయి.
చిట్ ఫండ్ మోసాలు ఎలా జరుగుతాయి
చిట్ ఫండ్ అనేది చట్టబద్ధమైన పొదుపు పథకం. చిట్ ఫండ్స్ చట్టం, 1982 కింద నమోదైన సంస్థలు దీన్ని నిర్వహించవచ్చు. అయితే నమోదు లేకుండా, నిబంధనలు పాటించకుండా నడిపే చిట్‌లే మోసాలకు దారితీస్తాయి.
మొదట్లో క్రమం తప్పకుండా చెల్లింపులు చేసి నమ్మకం సంపాదిస్తారు. కొందరికి సమయానికి డబ్బు ఇచ్చి ‘ఈ స్కీమ్ బాగుంది’ అనే ప్రచారం కల్పిస్తారు. సభ్యుల సంఖ్య, వసూలు మొత్తం పెరిగాక అకస్మాత్తుగా చెల్లింపులు ఆపేసి అదృశ్యమవుతారు.
- నమోదు లేని, అనధికార చిట్ పథకాలు
- అసాధారణ అధిక రాబడి హామీలు
- మొదట్లో క్రమం తప్పని చెల్లింపులతో నమ్మకం
- బంధువులు, స్నేహితుల ద్వారా సభ్యుల చేరిక
- రసీదులు, పత్రాలు ఇవ్వకపోవడం
- నగదు రూపంలోనే లావాదేవీలు
బాధితులు ఎవరు అవుతారు
ఇలాంటి పథకాల్లో ఎక్కువగా మధ్యతరగతి కుటుంబాలు, గృహిణులు, చిన్న వ్యాపారులు, పదవీ విరమణ చేసినవారు బాధితులవుతారు. బ్యాంకుల కంటే ఎక్కువ రాబడి వస్తుందనే ఆశతో జీవితకాల పొదుపు మొత్తాన్ని పెడతారు.
పరిచయస్తుల ద్వారా వచ్చే ఆహ్వానం కావడంతో చాలామంది పత్రాలు, నమోదు వివరాలు అడగరు. ‘మనవాళ్లే కదా’ అనే నమ్మకం మోసగాళ్లకు అనుకూలంగా మారుతుంది. బాధితులు కూడా సిగ్గుతో బయటకు చెప్పుకోరు.
ఎలా జాగ్రత్తపడాలి
చిట్ ఫండ్‌లో చేరేముందు కొన్ని ప్రాథమిక తనిఖీలు తప్పనిసరని ఆర్థిక నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. ఈ తనిఖీలు కొన్ని నిమిషాలే పడతాయి, కానీ లక్షల రూపాయలు కాపాడగలవు.
- చిట్ రిజిస్ట్రార్ వద్ద నమోదు ధ్రువీకరణ
- చిట్ అగ్రిమెంట్ కాపీ తప్పనిసరిగా తీసుకోవడం
- ప్రతి చెల్లింపుకు రసీదు
- నగదు కాకుండా బ్యాంకు ద్వారా చెల్లింపు
- నిర్వాహకుల నేపథ్యం, గత రికార్డు తెలుసుకోవడం
- అసాధారణ రాబడి హామీలను నమ్మకపోవడం
- ఒకే చోట మొత్తం పొదుపు పెట్టకపోవడం
మోసపోతే ఏం చేయాలి
మోసపోయామని తెలిసిన వెంటనే ఆలస్యం చేయకుండా పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేయాలి. ఆలస్యమైతే నిందితులు ఆస్తులు తరలించే, దేశం విడిచి వెళ్లే అవకాశం ఉంటుంది.
- తక్షణమే పోలీసు స్టేషన్‌లో ఫిర్యాదు
- చెల్లింపు రసీదులు, బ్యాంకు స్టేట్‌మెంట్లు భద్రపరచడం
- ఇతర బాధితులతో కలిసి ఉమ్మడి ఫిర్యాదు
- చిట్ రిజిస్ట్రార్‌కు సమాచారం
- సిగ్గుపడకుండా ముందుకు రావడం
ఉమ్మడి ఫిర్యాదు చేస్తే కేసు బలపడుతుంది, దర్యాప్తు వేగవంతమవుతుంది. బాధితుల సంఖ్య ఎక్కువగా ఉంటే ఆర్థిక నేరాల విభాగానికి కేసు బదిలీ అయ్యే అవకాశం కూడా ఉంటుంది.
ఇటీవలే హీరా గ్రూప్ ఆస్తులను ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ డైరెక్టరేట్ మనీ లాండరింగ్ నిరోధక చట్టం కింద స్వాధీనం చేసుకున్న ఘటన కూడా ఇలాంటి పథకాల ప్రమాదాన్ని గుర్తు చేసింది. అటాచ్ చేసిన ఆస్తులను విక్రయించి బాధితులకు పరిహారం చెల్లించే అవకాశం చట్టంలో ఉంది.
ఎంతమంది బాధితులు ఉన్నారు, మొత్తం ఎంత వసూలు చేశారు, డబ్బు ఎక్కడికి మళ్లించారనే కోణాల్లో దర్యాప్తు కొనసాగుతోందని పోలీసులు తెలిపారు.
సురక్షిత పొదుపు మార్గాలు
చిట్ ఫండ్ మోసాల బాధితులు కోల్పోయేది జీవితకాల పొదుపు. అందుకే ఎక్కడ పొదుపు చేయాలనే విషయంలో జాగ్రత్త అవసరం. ప్రభుత్వ నియంత్రణలో ఉన్న సంస్థల్లో పొదుపు చేస్తే రాబడి కొంత తక్కువైనా డబ్బుకు భద్రత ఉంటుంది.
బ్యాంకు డిపాజిట్లకు రూ.5 లక్షల వరకు డీఐసీజీసీ బీమా రక్షణ ఉంటుంది. తపాలా శాఖ పథకాలకు ప్రభుత్వ హామీ ఉంటుంది. సుకన్య సమృద్ధి, పీపీఎఫ్, జాతీయ పొదుపు పత్రాలు వంటివి దీర్ఘకాలిక పొదుపుకు అనుకూలం.
- బ్యాంకు ఫిక్స్‌డ్ డిపాజిట్లు — బీమా రక్షణతో
- తపాలా శాఖ పొదుపు పథకాలు
- పీపీఎఫ్, సుకన్య సమృద్ధి యోజన
- సెబీ నియంత్రణలోని మ్యూచువల్ ఫండ్లు
- నమోదైన చిట్ ఫండ్ సంస్థలు
- ఒకే చోట కాకుండా పలు చోట్ల పంపిణీ
ఎక్కువ రాబడి హామీ – ఎర్ర జెండా
ఆర్థిక నిపుణులు చెప్పే ఒక సాధారణ సూత్రం ఉంది — రాబడి ఎక్కువైతే ప్రమాదం కూడా ఎక్కువే. నెలకు 5 శాతం, 10 శాతం రాబడి ఇస్తామని ఎవరైనా చెబితే అది దాదాపు ఖచ్చితంగా మోసమేనని అనుమానించాలి.
ఇలాంటి పథకాలు సాధారణంగా పాంజీ నమూనాలో నడుస్తాయి — కొత్తగా చేరిన వారి డబ్బుతోనే పాత వారికి చెల్లిస్తారు. కొత్త సభ్యులు రావడం ఆగిపోయిన క్షణం మొత్తం వ్యవస్థ కూలిపోతుంది.
అధిక రాబడి ఆశ చూపే ఏ పథకంలోనైనా చేరేముందు కుటుంబ సభ్యులతో, తెలిసిన ఆర్థిక సలహాదారుతో చర్చించడం మంచిదని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. తొందరపాటు నిర్ణయాలే మోసగాళ్లకు ప్రధాన ఆయుధం.
