తెలంగాణలో ఓటరు జాబితా ప్రత్యేక ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ (ఎస్ఐఆర్) ప్రక్రియ కీలక దశకు చేరుకుంది. రాష్ట్రవ్యాప్తంగా సుమారు 47 లక్షల మంది ఓటర్లు ఇంకా విచారణ ప్రక్రియను పూర్తి చేయలేదని ఎన్నికల అధికారులు వెల్లడించారు. తాజాగా జారీ చేసే నోటీసులకు కూడా స్పందించకపోతే ఆ పేర్లను జాబితా నుంచి తొలగించే అవకాశం ఉందని హెచ్చరించారు.
ఇది కేవలం ఒక పరిపాలనా ప్రక్రియ కాదు. ఓటు హక్కు అనేది ప్రజాస్వామ్యంలో పౌరుడికి ఉన్న అత్యంత ప్రాథమిక హక్కు. జాబితాలో పేరు లేకపోతే ఎన్నికల రోజు పోలింగ్ బూత్‌కు వెళ్లినా ఓటు వేయలేరు. అందుకే ప్రతి ఒక్కరూ ముందుగానే తమ వివరాలను తనిఖీ చేసుకోవడం అవసరం.
ఎస్ఐఆర్ అంటే ఏమిటి?
స్పెషల్ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్ (ఎస్ఐఆర్) అంటే ఓటరు జాబితాను లోతుగా సవరించే ప్రక్రియ. సాధారణ వార్షిక సవరణలో కేవలం కొత్త దరఖాస్తులు, మరణాలు, చిరునామా మార్పులను మాత్రమే పరిగణిస్తారు. కానీ ఇంటెన్సివ్ రివిజన్‌లో బూత్ లెవల్ ఆఫీసర్లు (బీఎల్ఓ) ఇంటింటికీ వెళ్లి ప్రతి ఓటరు వివరాలను క్షేత్రస్థాయిలో ధృవీకరిస్తారు.
ఒకే వ్యక్తి పేరు రెండు చోట్ల ఉండటం, చనిపోయిన వారి పేర్లు కొనసాగడం, శాశ్వతంగా వేరే ప్రాంతానికి వెళ్లిపోయిన వారి పేర్లు జాబితాలో ఉండటం – ఇలాంటి సమస్యలను సరిచేయడమే దీని ప్రధాన లక్ష్యం. అయితే ఈ ప్రక్రియలో నిజమైన ఓటర్ల పేర్లు కూడా పొరపాటున తొలగిపోయే ప్రమాదం ఉన్నందున అప్రమత్తంగా ఉండాలి.
మీ పేరు జాబితాలో ఉందో లేదో ఇలా చెక్ చేసుకోండి
- అధికారిక వెబ్‌సైట్: voters.eci.gov.in లోకి వెళ్లి ‘Search in Electoral Roll’ ఎంచుకోండి. ఎపిక్ నంబర్ (ఓటర్ ఐడీ నంబర్) ద్వారా గానీ, పేరు-పుట్టిన తేదీ-జిల్లా వివరాల ద్వారా గానీ వెతకవచ్చు.
- ఓటర్ హెల్ప్‌లైన్ యాప్: ప్లే స్టోర్ నుంచి ‘Voter Helpline’ యాప్ డౌన్‌లోడ్ చేసుకుని మొబైల్‌లోనే తనిఖీ చేయవచ్చు.
- హెల్ప్‌లైన్ నంబర్: 1950కు కాల్ చేసి మీ ఎపిక్ నంబర్ చెబితే అధికారులు వివరాలు తెలియజేస్తారు.
- బీఎల్ఓ: మీ పోలింగ్ బూత్ పరిధిలోని బూత్ లెవల్ ఆఫీసర్ వద్ద ముద్రిత జాబితా ఉంటుంది.
తనిఖీ చేసేటప్పుడు కేవలం పేరు ఉందా లేదా అని మాత్రమే కాకుండా – పేరు స్పెల్లింగ్, తండ్రి/భర్త పేరు, వయస్సు, చిరునామా, పోలింగ్ బూత్ వివరాలు అన్నీ సరిగ్గా ఉన్నాయో లేదో చూసుకోవాలి. చిన్న తప్పు ఉన్నా ఎన్నికల రోజు ఇబ్బంది రావచ్చు.
ఏ ఫారం ఎప్పుడు వాడాలి?
- ఫారం-6: కొత్తగా ఓటరుగా నమోదు కావడానికి. 18 ఏళ్లు నిండిన వారు, లేదా జాబితా నుంచి పేరు తొలగిపోయిన వారు దీన్ని వాడాలి.
- ఫారం-6A: విదేశాల్లో ఉంటున్న భారత పౌరుల (ఎన్ఆర్ఐ) నమోదు కోసం.
- ఫారం-7: ఒక పేరును జాబితా నుంచి తొలగించాలని కోరడానికి (మరణం, డూప్లికేట్ ఎంట్రీ వంటి సందర్భాల్లో).
- ఫారం-8: పేరు, వయస్సు, ఫొటో, చిరునామా సవరణ; ఒకే నియోజకవర్గంలో లేదా వేరే నియోజకవర్గానికి చిరునామా మార్పు; ప్రత్యామ్నాయ ఓటర్ కార్డు కోసం.
ఈ ఫారాలన్నింటినీ voters.eci.gov.in లో ఆన్‌లైన్‌లో సమర్పించవచ్చు. ఆఫ్‌లైన్‌లో బీఎల్ఓ వద్ద లేదా మీసేవ కేంద్రాల్లో కూడా అందజేయవచ్చు.
నోటీసు వచ్చిందా? ఇలా చేయండి
ఎస్ఐఆర్ ప్రక్రియలో భాగంగా మీ వివరాలపై సందేహం ఉంటే ఎన్నికల అధికారులు నోటీసు జారీ చేస్తారు. దీన్ని నిర్లక్ష్యం చేయడం అత్యంత ప్రమాదకరం.
- నోటీసులో పేర్కొన్న తేదీ, సమయం, ప్రదేశంలో తప్పనిసరిగా హాజరు కావాలి.
- ఆధార్ కార్డు, రేషన్ కార్డు, విద్యుత్ బిల్లు, గ్యాస్ కనెక్షన్, బ్యాంక్ పాస్‌బుక్, అద్దె ఒప్పందం వంటి నివాస ధ్రువీకరణ పత్రాలు తీసుకెళ్లాలి.
- పుట్టిన తేదీ ధ్రువీకరణ కోసం పదో తరగతి సర్టిఫికెట్ లేదా జనన ధ్రువీకరణ పత్రం ఉపయోగపడుతుంది.
- మీరు స్వయంగా వెళ్లలేకపోతే కుటుంబ సభ్యుల ద్వారా వివరాలు అందజేసే అవకాశం ఉందో లేదో బీఎల్ఓను అడగండి.
పేరు తొలగిపోతే తిరిగి ఎలా పొందాలి?
ఒకవేళ మీ పేరు జాబితా నుంచి తొలగిపోయినట్లు తెలిస్తే ఆందోళన చెందాల్సిన అవసరం లేదు. ఫారం-6 ద్వారా మళ్లీ నమోదు చేసుకోవచ్చు. దరఖాస్తుతో పాటు వయస్సు, నివాస ధ్రువీకరణ పత్రాలు జతచేయాలి.
దరఖాస్తు చేసిన తర్వాత ఎలక్టోరల్ రిజిస్ట్రేషన్ ఆఫీసర్ (ఈఆర్ఓ) విచారణ జరిపి నిర్ణయం తీసుకుంటారు. తిరస్కరణకు గురైతే జిల్లా ఎన్నికల అధికారికి అప్పీలు చేసుకునే అవకాశం ఉంటుంది.
గుర్తుంచుకోవాల్సిన ముఖ్య విషయాలు
- ఒకే వ్యక్తి రెండు చోట్ల ఓటరుగా నమోదు కావడం చట్టరీత్యా నేరం. ఉద్యోగం, చదువు కోసం వేరే నగరానికి వెళ్లిన వారు పాత చోట పేరు తొలగించుకుని కొత్త చోట నమోదు చేసుకోవాలి.
- ఓటరు జాబితాలో పేరు ఉండటానికీ, ఓటర్ ఐడీ కార్డు ఉండటానికీ తేడా ఉంది. కార్డు ఉన్నా జాబితాలో పేరు లేకపోతే ఓటు వేయలేరు.
- ఎన్నికల సంఘం ఎప్పుడూ ఫోన్ లేదా మెసేజ్ ద్వారా ఓటీపీ, బ్యాంక్ వివరాలు అడగదు. అలాంటి కాల్స్ వస్తే మోసమని గుర్తించండి.
- సోషల్ మీడియాలో వచ్చే గడువు తేదీలను కాకుండా అధికారిక ప్రకటనలనే నమ్మండి.
ఓటు హక్కు కాపాడుకోవడం ప్రతి పౌరుడి బాధ్యత. కొద్ది నిమిషాలు కేటాయించి ఆన్‌లైన్‌లో మీ వివరాలు తనిఖీ చేసుకుంటే భవిష్యత్తులో ఎలాంటి ఇబ్బందీ ఉండదు.
ఏ పత్రాలు చెల్లుబాటు అవుతాయి?
విచారణకు హాజరైనప్పుడు ఏయే పత్రాలు తీసుకెళ్లాలనే దానిపై చాలామందికి స్పష్టత ఉండదు. సాధారణంగా కింది పత్రాల్లో ఏవైనా రెండు లేదా మూడు ఉంటే సరిపోతుంది.
- గుర్తింపు కోసం: ఆధార్ కార్డు, పాన్ కార్డు, పాస్‌పోర్ట్, డ్రైవింగ్ లైసెన్స్, ప్రభుత్వ ఉద్యోగ గుర్తింపు కార్డు.
- నివాసం కోసం: విద్యుత్ బిల్లు, నీటి బిల్లు, గ్యాస్ కనెక్షన్ పుస్తకం, బ్యాంక్ పాస్‌బుక్, రేషన్ కార్డు, నమోదిత అద్దె ఒప్పందం, ఆస్తి పన్ను రసీదు.
- వయస్సు కోసం: పదో తరగతి మార్కుల మెమో, జనన ధ్రువీకరణ పత్రం, పాస్‌పోర్ట్.
పత్రాల్లోని పేరు, చిరునామా ఓటరు జాబితాలో ఉన్న వివరాలతో సరిపోలాలి. తేడా ఉంటే ముందుగా ఫారం-8 ద్వారా సవరణ చేసుకోవడం మంచిది. అద్దె ఇళ్లలో ఉండేవారు ఇంటి యజమాని నుంచి ధ్రువీకరణ లేఖ తీసుకుంటే ప్రక్రియ సులభమవుతుంది.
విద్యార్థులు, వలస కార్మికులు ఏం చేయాలి?
చదువు లేదా ఉపాధి కోసం సొంత ఊరు వదిలి వేరే నగరంలో ఉంటున్న వారికి ఇది ముఖ్యమైన అంశం. చాలామంది సొంతూరిలోనే ఓటరుగా కొనసాగుతూ ఎన్నికల సమయంలో ఊరికి వెళ్లి ఓటు వేస్తుంటారు. ఇది చట్టబద్ధమే – కానీ ఎస్ఐఆర్ విచారణ సమయంలో ఇంట్లో లేకపోవడం వల్ల పేరు తొలగిపోయే ప్రమాదం ఉంది.
అందుకే సొంతూరిలో ఉండే కుటుంబ సభ్యులకు ముందుగానే చెప్పి, బీఎల్ఓ వచ్చినప్పుడు మీ వివరాలు, ప్రస్తుత పరిస్థితిని తెలియజేయమని కోరండి. శాశ్వతంగా వేరే నగరంలో స్థిరపడిన వారు మాత్రం ఫారం-8 ద్వారా చిరునామా మార్పు చేసుకోవడమే సరైన మార్గం.
దివ్యాంగులు, వృద్ధుల కోసం ప్రత్యేక సదుపాయాలు
ఎన్నికల సంఘం దివ్యాంగ ఓటర్ల కోసం ‘సక్షమ్’ యాప్‌ను అందుబాటులో ఉంచింది. దీని ద్వారా నమోదు, వీల్‌చైర్ అభ్యర్థన, పోలింగ్ బూత్ వివరాలు పొందవచ్చు. 85 ఏళ్లు పైబడిన వృద్ధులకు, తీవ్ర దివ్యాంగులకు ఇంటి నుంచే ఓటు వేసే సదుపాయం కొన్ని ఎన్నికల్లో కల్పిస్తారు.
ఇలాంటి సదుపాయాలు పొందాలంటే ముందుగా దరఖాస్తు చేసుకోవాలి. వివరాల కోసం బీఎల్ఓను లేదా 1950 హెల్ప్‌లైన్‌ను సంప్రదించవచ్చు.
