విశాఖపట్నం ప్రాంతంలో విషాద ఘటన చోటుచేసుకుంది. లింగాలపాడు గ్రామంలో పొలంలో పని చేస్తుండగా 70 ఏళ్ల వృద్ధుడు పాము కాటుకు గురయ్యారు. చికిత్స అందించినా ఆయన ప్రాణాలు కాపాడలేకపోయారు.
పాము కాటు – గ్రామీణ భారతంలో నిశ్శబ్ద విపత్తు
దేశంలో ఏటా వేలాది మంది పాము కాటుతో ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు. వీరిలో అధిక భాగం పొలాల్లో పనిచేసే రైతులు, కూలీలే. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ దీన్ని ‘నిర్లక్ష్యానికి గురైన ఉష్ణమండల వ్యాధి’గా గుర్తించింది.
వర్షాకాలం, వర్షాల తర్వాత పాములు బయటకు వస్తాయి. కలుగుల్లోకి నీరు చేరడంతో అవి పొడి ప్రదేశాల కోసం వెతుకుతాయి. పొలాల్లో, పొదల్లో, ధాన్యం కుప్పల్లో, ఇళ్ల దగ్గర దాగి ఉంటాయి.
- పొలాల్లో పనిచేసేవారికి అధిక ముప్పు
- వర్షాల తర్వాత పాముల కదలికలు పెరుగుదల
- రాత్రి వేళ నడిచేటప్పుడు ప్రమాదం
- ధాన్యం కుప్పలు, కట్టెల గుట్టల్లో దాక్కోవడం
- ఎలుకల కోసం ఇళ్ల దగ్గరకు రావడం
కాటు వేస్తే వెంటనే ఏం చేయాలి
పాము కాటు కేసుల్లో సమయమే అత్యంత కీలకం. చాలా మరణాలు ఆలస్యం వల్లే జరుగుతున్నాయని వైద్యులు చెబుతున్నారు. ముఖ్యంగా నాటు వైద్యం, మంత్రాల కోసం సమయం వృథా చేయడం ప్రాణాంతకం.
- వెంటనే సమీప ఆస్పత్రికి తరలించాలి
- బాధితుడిని ప్రశాంతంగా ఉంచాలి, కదలికలు తగ్గించాలి
- కాటు వేసిన భాగాన్ని గుండె స్థాయి కంటే కిందే ఉంచాలి
- బిగుతుగా ఉన్న ఉంగరాలు, గాజులు తీసేయాలి
- గట్టిగా కట్టు కట్టడం, కోయడం, నోటితో పీల్చడం చేయొద్దు
- నాటు వైద్యం కోసం సమయం వృథా చేయొద్దు
యాంటీ స్నేక్ వీనమ్ (ఏఎస్‌వీ) ప్రభుత్వ ఆస్పత్రుల్లో ఉచితంగా లభిస్తుంది. సకాలంలో ఇస్తే చాలా ప్రాణాలు కాపాడవచ్చు. అందుకే ఆలస్యం చేయకుండా నేరుగా ఆస్పత్రికి వెళ్లడమే సరైన నిర్ణయం.
అన్ని పాములూ విషపూరితం కావు
భారత్‌లో ఉన్న పాముల్లో చాలా వరకు విషం లేనివే. ప్రధానంగా నాలుగు రకాలు — నాగుపాము, కట్ల పాము, రక్త పింజర, పొడ పింజర — ప్రమాదకరమైనవి. అయితే ఏ పాము కాటు వేసినా విషం లేనిదని అనుకోకుండా ఆస్పత్రికి వెళ్లడమే సురక్షితం.
సాధ్యమైతే పాము ఎలా ఉందో గుర్తుపెట్టుకుని వైద్యులకు చెబితే చికిత్సలో సహాయపడుతుంది. అయితే పామును పట్టుకోవడానికి లేదా చంపడానికి ప్రయత్నించవద్దు — అది మరో కాటుకు దారితీయవచ్చు.
నివారణ చర్యలు
పొలాల్లో పనిచేసేవారు కొన్ని సాధారణ జాగ్రత్తలు పాటిస్తే ప్రమాదాన్ని చాలా వరకు తగ్గించవచ్చు.
- పొలానికి వెళ్లేటప్పుడు గమ్ బూట్లు, పొడవాటి దుస్తులు
- రాత్రి వేళ టార్చ్ లైట్ తప్పనిసరి
- కర్రతో ముందు నేలను తట్టుతూ నడవడం
- ఇంటి చుట్టూ పొదలు, చెత్త తొలగించడం
- ధాన్యం కుప్పలను ఇంటికి దూరంగా ఉంచడం
- నేలపై పడుకోకుండా మంచంపై పడుకోవడం
- ఎలుకల నియంత్రణ
ఆరోగ్య వ్యవస్థ సన్నద్ధత
ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రాల్లో యాంటీ స్నేక్ వీనమ్ నిల్వలు ఎప్పుడూ అందుబాటులో ఉండాలని వైద్య నిపుణులు కోరుతున్నారు. చాలా గ్రామీణ కేంద్రాల్లో ఈ మందు అందుబాటులో లేకపోవడం, శిక్షణ పొందిన సిబ్బంది లేకపోవడం సమస్యగా ఉంది.
గ్రామీణ ప్రాంతాల నుంచి ఆస్పత్రికి చేరుకోవడానికి పట్టే సమయం తగ్గించడం, 108 సేవల లభ్యత పెంచడం ముఖ్యమని చెబుతున్నారు. అత్యవసర పరిస్థితుల్లో 108కి ఫోన్ చేస్తే ఉచితంగా అంబులెన్స్ వస్తుంది.
మృతుడి కుటుంబానికి ప్రభుత్వ పరిహారం అందేలా చూస్తామని స్థానిక అధికారులు తెలిపారు. పాము కాటు మరణాలకు ప్రభుత్వం నుంచి పరిహారం అందే వీలుంది.
పాము కాటు విషం ఎలా పనిచేస్తుంది
పాముల విషం ప్రధానంగా రెండు రకాలు. నాగుపాము, కట్ల పాము విషం నాడీ వ్యవస్థపై దాడి చేస్తుంది — కనురెప్పలు వాలిపోవడం, మాట ముద్దగా రావడం, మింగడం కష్టమవడం, చివరికి శ్వాస ఆడకపోవడం జరుగుతుంది.
రక్త పింజర, పొడ పింజర విషం రక్తంపై ప్రభావం చూపుతుంది. కాటు వేసిన చోట తీవ్ర నొప్పి, వాపు, రక్తస్రావం ఆగకపోవడం, మూత్రపిండాలు దెబ్బతినడం వంటివి కనిపిస్తాయి.
- కనురెప్పలు వాలడం, చూపు మందగించడం
- మాట ముద్దగా రావడం, మింగలేకపోవడం
- శ్వాస తీసుకోవడంలో ఇబ్బంది
- కాటు చోట తీవ్ర వాపు, నొప్పి
- చిగుళ్ల నుంచి రక్తస్రావం
- మూత్రం రంగు మారడం, తగ్గడం
ఈ లక్షణాల్లో ఏది కనిపించినా అది అత్యవసర పరిస్థితి. కొన్ని రకాల విషం ప్రభావం చూపడానికి గంటలు పట్టవచ్చు — అందుకే మొదట్లో బాగానే ఉన్నట్టు అనిపించినా ఆస్పత్రిలో పరిశీలనలో ఉండటం తప్పనిసరి.
చికిత్స – ఏమి జరుగుతుంది
ఆస్పత్రిలో ముందుగా లక్షణాలను బట్టి విషం ఉందా లేదా అని నిర్ధారిస్తారు. విషం ఉన్నట్టు తేలితే యాంటీ స్నేక్ వీనమ్ ఇంజెక్షన్ ఇస్తారు. శ్వాస ఇబ్బంది ఉంటే వెంటిలేటర్ మద్దతు అవసరమవుతుంది.
చికిత్స సమయంలో రక్త పరీక్షలు పదేపదే చేస్తారు. కొందరికి మూత్రపిండాల సమస్య వస్తే డయాలసిస్ అవసరమవుతుంది. సకాలంలో ఆస్పత్రికి చేరిన వారిలో అత్యధికులు పూర్తిగా కోలుకుంటారని వైద్యులు చెబుతున్నారు.
కాటు వేసిన వెంటనే ఆస్పత్రికి చేరుకుంటే ప్రాణాలు కాపాడే అవకాశం చాలా ఎక్కువ. ఆలస్యమే అసలు శత్రువని వైద్యులు పదేపదే గుర్తు చేస్తున్నారు.
