తుపాను వార్తల్లో పేర్లు వింటుంటాం — అర్ణబ్, మోంథా, ఫణి, అంఫాన్. ఈ పేర్లు ఎవరు, ఎలా నిర్ణయిస్తారు అనేది చాలామందికి తెలియదు.
పేర్లు ఎందుకు పెడతారు
ఒకే సమయంలో పలు తుపానులు ఏర్పడవచ్చు. సంఖ్యలు, అక్షాంశ–రేఖాంశాలతో వాటిని గుర్తించడం కష్టం, గందరగోళం.
పేరు ఉంటే హెచ్చరికలు స్పష్టంగా ఉంటాయి. ప్రజలు సులభంగా గుర్తుపెట్టుకుంటారు. మీడియా, అధికారుల మధ్య సమాచార మార్పిడి తేలికవుతుంది.
- గందరగోళం నివారణ
- హెచ్చరికల స్పష్టత
- ప్రజలకు సులభంగా గుర్తుండటం
- చారిత్రక రికార్డుల నిర్వహణ
- అంతర్జాతీయ సమాచార మార్పిడి
ఎవరు నిర్ణయిస్తారు
ఉత్తర హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో — అంటే బంగాళాఖాతం, అరేబియా సముద్రంలో — ఏర్పడే తుపానులకు పేర్లు పెట్టే బాధ్యత భారత వాతావరణ శాఖదే.
ఐఎండీ ఈ ప్రాంతానికి ‘ప్రాంతీయ ప్రత్యేక వాతావరణ కేంద్రం’ (ఆర్‌ఎస్‌ఎంసీ)గా వ్యవహరిస్తుంది. ఈ ప్రాంతంలోని సభ్య దేశాలకు హెచ్చరికలు జారీ చేస్తుంది.
పేర్లు ఎలా ఎంపిక చేస్తారు
ఈ ప్రాంతంలోని సభ్య దేశాలు ముందుగానే పేర్ల జాబితాను సమర్పిస్తాయి. ఆ జాబితా నుంచి వరుస క్రమంలో పేర్లు వాడతారు.
- ప్రతి సభ్య దేశం పేర్లు సూచిస్తుంది
- అక్షర క్రమంలో దేశాల వారీగా వరుస
- పేరు చిన్నదిగా, ఉచ్చరించడానికి సులభంగా
- ఏ మతం, జాతి, లింగ, రాజకీయ భావనలను గాయపరచకూడదు
- ఏ ప్రాంత ప్రజలనూ కించపరచకూడదు
ఒక తుపాను వచ్చినప్పుడు జాబితాలో తదుపరి పేరు వాడతారు. ఆ పేరు ఏ దేశం సూచించినదైనా, ఏ దేశంలో తుపాను వచ్చినా ఇదే నియమం.
ఒకే పేరు మళ్లీ వాడతారా
ఉత్తర హిందూ మహాసముద్ర ప్రాంతంలో ఒకసారి వాడిన పేరును మళ్లీ వాడరు. ప్రతి పేరు ఒకే ఒక్కసారి వాడతారు.
ఇది అట్లాంటిక్ ప్రాంతం కంటే భిన్నం. అక్కడ పేర్లను ఆరేళ్లకోసారి తిరిగి వాడతారు — అయితే తీవ్ర నష్టం కలిగించిన తుపాను పేరును శాశ్వతంగా తొలగిస్తారు.
ఏ దశలో పేరు పెడతారు
ప్రతి అల్పపీడనానికీ పేరు పెట్టరు. గాలుల వేగం నిర్ణీత స్థాయికి చేరినప్పుడే పేరు ఇస్తారు.
- అల్పపీడనం — పేరు లేదు
- వాయుగుండం — పేరు లేదు
- తీవ్ర వాయుగుండం — పేరు లేదు
- తుపాను (62 కి.మీ. పైన) — పేరు ఇస్తారు
అంటే పేరు వినిపించిందంటే ఆ వ్యవస్థ ఇప్పటికే తుపాను స్థాయికి చేరిందని అర్థం.
హెచ్చరికలు ఎలా చదవాలి
తుపాను పేరు తెలిసినంత మాత్రాన సరిపోదు. దాని తీవ్రత, మార్గం, తీరం దాటే సమయం — ఇవే ముఖ్యం.
- ప్రస్తుత స్థానం, దూరం
- కదిలే దిశ, వేగం
- తీరం దాటే అంచనా సమయం, ప్రాంతం
- గరిష్ఠ గాలుల వేగం
- జిల్లాల వారీ అలర్ట్ రంగు
అధికారిక హెచ్చరికల కోసం భారత వాతావరణ శాఖ బులెటిన్లను మాత్రమే ఆధారం చేసుకోవాలి. సామాజిక మాధ్యమాల్లో ప్రచారమయ్యే అంచనాలను నమ్మవద్దు.
